Θεραπεία Λόγου: κατανοητός οδηγός για την ομιλία, τον λόγο και την επικοινωνία

Τι είναι η λογοθεραπεία

Η λογοθεραπεία ασχολείται με όλα όσα χρειάζεται ένας άνθρωπος για να επικοινωνήσει: την άρθρωση των ήχων, το λεξιλόγιο και τη γραμματική, την κατανόηση αυτών που ακούει, τη ροή της ομιλίας, τη φωνή, αλλά και τη μάσηση και την κατάποση. Ο λογοθεραπευτής αξιολογεί πού ακριβώς δυσκολεύεται κάποιος και σχεδιάζει ένα πρόγραμμα με συγκεκριμένους, μετρήσιμους στόχους.

Στα παιδιά, η πιο συχνή αφορμή είναι η καθυστέρηση στην ομιλία, οι «μπερδεμένοι» ήχοι που δυσκολεύουν την κατανόηση από τρίτους, ο τραυλισμός και οι δυσκολίες στην ανάγνωση και τη γραφή. Συχνά η λογοθεραπεία είναι μέρος μιας ευρύτερης υποστήριξης, για παράδειγμα σε παιδιά στο φάσμα του αυτισμού ή με απώλεια ακοής.

Στους ενήλικες, οι λόγοι είναι διαφορετικοί: η αφασία μετά από εγκεφαλικό, οι δυσκολίες κατάποσης, οι διαταραχές φωνής σε επαγγέλματα που «μιλούν πολύ», ο τραυλισμός που επιμένει από την παιδική ηλικία και η κατανόηση λόγου όταν η ακοή φθίνει. Σε κάθε περίπτωση, ο λογοθεραπευτής συνεργάζεται με γιατρούς, εκπαιδευτικούς και την οικογένεια. Περισσότερα στη σελίδα Τι είναι η λογοθεραπεία.

Για ποιον είναι αυτός ο οδηγός

Παιδιά

Αν το παιδί σας μιλάει λιγότερο από τα συνομήλικά του, δεν γίνεται κατανοητό από ανθρώπους εκτός οικογένειας, κολλάει σε συλλαβές ή δυσκολεύεται στο σχολείο με το διάβασμα, εδώ θα βρείτε τι είναι αναμενόμενο για την ηλικία του και πότε αξίζει να ζητήσετε λογοθεραπευτική αξιολόγηση.

Ενήλικες

Για όσους μετά από εγκεφαλικό ή τραυματισμό ξαναβρίσκουν τις λέξεις, για όσους «ακούν αλλά δεν καταλαβαίνουν» σε θορυβώδες περιβάλλον, για όσους ο τραυλισμός ή το άγχος επηρεάζει τη δουλειά και τις σχέσεις τους. Τα άρθρα για ενήλικες γράφονται με τη λογική ότι ο αναγνώστης θα αποφασίσει ο ίδιος, με τον γιατρό και τον λογοθεραπευτή του.

Γονείς και εκπαιδευτικοί

Νηπιαγωγοί και δάσκαλοι βλέπουν το παιδί ανάμεσα σε άλλα παιδιά και συχνά εντοπίζουν πρώτοι μια δυσκολία. Ο οδηγός δίνει κοινή γλώσσα σε σχολείο και οικογένεια: τι σημαίνει φωνολογική επίγνωση, τι είναι η διαφορική διάγνωση, τι μπορεί να γίνει στην τάξη και τι στο σπίτι.

Οι ενότητες του οδηγού

Βασικά

• Τι είναι η λογοθεραπεία: τι καλύπτει, ποιος είναι λογοθεραπευτής στην Ελλάδα, πώς εξελίσσεται ένας κύκλος συνεδριών.
• Λογοθεραπευτική αξιολόγηση: στάδια, δοκιμασίες, τι να έχετε μαζί σας και τι θα πάρετε στο τέλος.
• Όλα τα άρθρα: ο πλήρης κατάλογος, χωρισμένος σε παιδιά και ενήλικες.

Παιδιά

• Άρθρωση και φωνολογία: ποιοι ήχοι κατακτώνται σε ποια ηλικία και πότε η «παιδική» προφορά παύει να είναι αναμενόμενη.
• Τραυλισμός: σημάδια, μύθοι, πώς να μιλάτε με το παιδί και πότε να ζητήσετε βοήθεια.
• Δυσλεξία: φωνολογική επίγνωση, σημάδια στο νηπιαγωγείο και στο δημοτικό, ασκήσεις για το σπίτι.
• Αυτισμός και επικοινωνία: πρώιμα σημάδια, αισθητηριακό προφίλ, εναλλακτική επικοινωνία, ο ρόλος της οικογένειας.

Ενήλικες

• Αφασία μετά από εγκεφαλικό: τύποι, αποκατάσταση του λόγου, πώς να επικοινωνείτε με τον δικό σας άνθρωπο.
• Ακοή και κατανόηση λόγου: πρεσβυακουσία, εμβοές, έλεγχος ακοής και ακουστικά βαρηκοΐας.
• Ανάγνωση και όραση μετά τα 40: πρεσβυωπία, κόπωση των ματιών και πώς η ανάγνωση κρατάει τον λόγο σε φόρμα.
• Άγχος, ύπνος και ομιλία: γιατί ο τραυλισμός χειροτερεύει υπό πίεση και τι βοηθάει.

Πότε να απευθυνθείτε σε λογοθεραπευτή

Κάθε παιδί έχει τον ρυθμό του, όμως υπάρχουν όρια πέρα από τα οποία η αναμονή δεν βοηθάει. Η παρακάτω λίστα συγκεντρώνει τα σημάδια που οι μεγάλοι επιστημονικοί οργανισμοί (ASHA, CDC, NIDCD) θεωρούν λόγο για αξιολόγηση. Αν αναγνωρίζετε ένα ή περισσότερα, κλείστε ένα ραντεβού. Μια αξιολόγηση που καταλήγει «όλα καλά» είναι επίσης χρήσιμο αποτέλεσμα.

Στα 2 έτη

• Λέει λιγότερες από περίπου 50 λέξεις ή δεν συνδυάζει δύο λέξεις («μαμά νερό»).
• Δεν δείχνει με το δάχτυλο αυτά που θέλει και δεν ακολουθεί απλές οδηγίες («φέρε την μπάλα»).
• Δεν ανταποκρίνεται σταθερά στο όνομά του ή σε ήχους του περιβάλλοντος.

Στα 3 έτη

• Δεν φτιάχνει μικρές προτάσεις τριών λέξεων.
• Οι γονείς καταλαβαίνουν τι λέει, αλλά οι περισσότεροι άγνωστοι όχι.
• Δεν κάνει ερωτήσεις και δεν συμμετέχει σε απλό παιχνίδι με άλλα παιδιά.

Στα 4 έτη

• Η ομιλία του δεν είναι σε μεγάλο βαθμό κατανοητή από άγνωστους.
• Παραλείπει συλλαβές ή αντικαθιστά πολλούς ήχους (π.χ. «τότα» αντί «κότα»).
• Επαναλήψεις και «κολλήματα» στην ομιλία που κρατούν πάνω από έξι μήνες ή συνοδεύονται από ένταση στο πρόσωπο.

Στα 5 έτη και μετά

• Επιμένουν λάθη σε ήχους όπως το ρ, το σ, το θ και το δ ή σε συμφωνικά συμπλέγματα (τρ, στρ, σκ).
• Δυσκολεύεται να βρει ομοιοκαταληξίες, να χωρίσει λέξεις σε συλλαβές ή να αναγνωρίσει τον πρώτο ήχο μιας λέξης.
• Στην πρώτη και δευτέρα δημοτικού διαβάζει πολύ αργά, μαντεύει λέξεις, γράφει την ίδια λέξη με διαφορετικούς τρόπους.
• Δυσκολεύεται να διηγηθεί με σειρά τι έγινε στο σχολείο.

Στους ενήλικες

• Μετά από εγκεφαλικό ή κρανιοεγκεφαλική κάκωση δυσκολεύεται να βρει λέξεις, να κατανοήσει ή να διαβάσει.
• Βραχνάδα ή κόπωση της φωνής που κρατάει πάνω από δύο με τρεις εβδομάδες (πρώτα ωτορινολαρυγγολόγος, μετά λογοθεραπευτής).
• Πνίγεται συχνά, βήχει στο φαγητό ή χρειάζεται πολύ χρόνο για να καταπιεί.
• Ακούει, αλλά δεν ξεχωρίζει τις λέξεις σε παρέα ή στο τηλέφωνο.
• Ο τραυλισμός ή το άγχος της ομιλίας τον κάνει να αποφεύγει τηλεφωνήματα, παρουσιάσεις, γνωριμίες.

Πώς δουλεύει αυτός ο ιστότοπος

Τα κείμενα γράφονται από τη συντακτική ομάδα του therapialogou.gr με βάση δημοσιευμένες οδηγίες διεθνών και ελληνικών οργανισμών, που αναφέρονται στο τέλος κάθε άρθρου. Δεν παρέχουμε συνεδρίες ούτε διαγνώσεις και τα άρθρα δεν αντικαθιστούν την επίσκεψη σε λογοθεραπευτή ή γιατρό. Για παρατηρήσεις και διορθώσεις, δείτε τη σελίδα Επικοινωνία.

Άρθρα για παιδιά

Άρθρα για ενήλικες

Συχνές ερωτήσεις

Διαβάστε επίσης

Πηγές

• ASHA – Speech and Language Developmental Milestones (asha.org)
• CDC – Developmental Milestones, Learn the Signs. Act Early (cdc.gov)
• NIDCD – Speech and Language Developmental Milestones (nidcd.nih.gov)
• Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών-Λογοθεραπευτών – Το επάγγελμα του λογοθεραπευτή