Αυτισμός
Επιστημονικά Άρθρα

Αυτισμός και Αισθητηριακά ερεθίσματα

Οι αντιδράσεις των παιδιών με Αυτισμό στα αισθητηριακά ερεθίσματα

Κάποια παιδιά με ΔΑΦ (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος – Αυτισμός) αντιδρούν με ασυνήθιστους τρόπους σε αισθητηριακά ερεθίσματα. Εμφανίζουν υπεραντίδραση ή υποαντίδραση σε αισθητηριακά ερεθίσματα ή ιδιόμορφο ενδιαφέρον για αισθητηριακά στοιχεία στο περιβάλλον. Μερικά παιδιά παρουσιάζουν υπερευαισθησία που χαρακτηρίζεται από υπερδραστηριότητα με σκοπό την πρόσληψη ή την αποφυγή ενός αισθητηριακού ερεθίσματος και άλλα υποευαισθησία, δηλαδή δείχνουν απούσα, καθυστερημένη ή ήπια αντίδραση σε κάποια ερεθίσματα. Οι ερευνητές αναφέρουν μια τρίτη κατηγορία που αναφέρεται στην εθελούσια αναζήτηση του ατόμου, ώστε να προσλάβει συγκεκριμένο ερέθισμα.

Όσα αναφέρονται παρακάτω δεν εμφανίζονται όλα ταυτόχρονα. Η κάθε περίπτωση είναι μοναδική.

Οπτικά ερεθίσματα:

  • αποσπασματική αντίδραση στα φώτα
  • βλέπουν τα αντικείμενα αρκετά σκοτεινά ή χάνουν κάποια από τα χαρακτηριστικά τους
  • θολή κεντρική όραση και αρκετά έντονη περιφερειακή όραση
  • διαστρεβλωμένη όραση με τα αντικείμενα και τα φώτα να φαίνονται ότι «χοροπηδούν»
  • οι εικόνες μπορεί να αποσπώνται και να έχουν ευκολότερη και πιο ευχάριστη εστίαση σε μια λεπτομέρεια παρά σε όλο το αντικείμενο
  • κακή αντίληψη βάθους
  • οπτική προσήλωση σε φώτα ή κίνηση
  • δυσκολία αναγνώρισης ανθρώπινης κίνησης
  • δυσκολία αναγνώρισης συναισθημάτων στα πρόσωπα

Ακουστικά ερεθίσματα:

  • μπορεί να ακούν από το ένα αυτί τους ήχους και από το άλλο να έχουν μερική ή απούσα ακοή
  • αδυναμία αναγνώρισης συγκεκριμένων ήχων
  • απολαμβάνουν να βρίσκονται σε πολύβουα μέρη
  • οι ήχοι μπορεί να μεγεθύνονται, να παραμορφώνονται και να μπερδεύονται
  •  μπορεί να ακούν μια συζήτηση από απόσταση ή να αδυνατούν να αποκόψουν ήχους, κυρίως τον θόρυβο υποβάθρου
  • δεν αντιδρούν στον δυνατό θόρυβο ηλεκτρικών συσκευών ή εμφανίζουν δυσαρέσκεια και ενόχληση όταν βρίσκονται σε μια θορυβώδη αίθουσα
  • παρουσιάζουν έλλειψη προσανατολισμού σε νέους ήχους και μπορεί να καλύπτουν τα αυτιά στους ήχους
  • εμφανίζουν ελλείμματα στην επεξεργασία πολύπλοκων ήχων ομιλίας και μουσικά μοτίβα

Γευστικά ερεθίσματα:

  • μπορεί να τρώνε πολύ πικάντικα τρόφιμα
  • να έχουν περιορισμένη διατροφή
  • να τους φαίνονται κάποιες γεύσεις πολύ έντονες
  • να εμφανίζουν Σύνδρομο Pica, δηλαδή να τρώνε μη βρώσιμα αντικείμενα όπως χώμα, πέτρες, βρωμιά, γρασίδι, μέταλλο, κόπρανα

Οσφρητικά ερεθίσματα:

  • υπερβολική όσφρηση
  • μπορεί να έχουν την αίσθηση της όσφρησης και να μην παρατηρούν ακραίες οσμές
  • μπορεί να γλείφουν τα αντικείμενα για να αποκτήσουν μια καλύτερη αίσθηση του τι είναι
  • να θεωρούν κάποιες μυρωδιές έντονες και υπερβολικές ή να αντιπαθούν άτομα που χρησιμοποιούν ξεχωριστά αρώματα, σαμπουάν, κλπ.

Απτικά ερεθίσματα:

  • να προτιμούν τη βαθιά πίεση
  • να εμφανίζουν υπερβολική ευαισθησία στο ελαφρύ άγγιγμα
  • ασυνήθιστη αντίδραση στην κοινωνική αφή
  • να είναι υπερβολικά ευαίσθητα στην τραχύτητα
  • τα όρια ευαισθησίας στα θερμικά ερεθίσματα είναι υψηλότερα
  • μειωμένη αντίληψη του κρύου
  • μπορεί να κρατούν τους άλλους σφιχτά
  • να μην αισθάνονται το φαγητό στο στόμα
  • να αυτοτραυματίζονται
  • να απολαμβάνουν βαριά αντικείμενα πάνω τους
  • να μην αρέσκονται στο να έχουν κάτι στα χέρια ή στα πόδια
  • να δυσκολεύονται να χτενίσουν και να πλύνουν τα μαλλιά τους
  • να πονούν όταν πιάνουν
  • να έχουν ανοχή μόνο σε ορισμένα ρούχα ή υφές
  • μειωμένη απόκριση στον πόνο
  • τα θερμικά όρια πόνου έχουν αναφερθεί πως είναι χαμηλά
  • ευαισθησία στη δόνηση υψηλής συχνότητας  

Σωματογνωσία και ισορροπία:

  • λιγότερη αίσθηση κραδασμών
  • μπορεί να πλησιάζουν πολύ τους άλλους
  • να δυσκολεύονται να περιηγηθούν σε χώρους και να αποφύγουν εμπόδια
  • να σκοντάφτουν πάνω σε άλλους
  • να έχουν δυσκολία στον έλεγχο των κινήσεων
  • να εμφανίζουν ναυτία στα μεταφορικά μέσα
  • δυσκολίες όταν το κεφάλι δεν είναι όρθιο ή τα πόδια βρίσκονται εκτός εδάφους
  • να μετακινούν όλο το σώμα για να κοιτάξουν κάτι
  • να δυσκολεύονται στους λεπτούς κινητικούς χειρισμούς όπως χρήση κουμπιών ή δέσιμο κορδονιών των παπουτσιών

Φένια Ζαραφωνίτη,

Λογοθεραπεύτρια, MEd Ειδικής Αγωγής

Βιβλιογραφία αναφοράς

American Psychological Association (APA) (2013). Diagnostic and statistical manual of mental desorders (5th ed.). Washington, DC London, England.

Baranek, G. T., David, F. J., Poe, M. D., Stone, W. L., & Watson, L. R. (2006). Sensory Experiences Questionnaire: discriminating sensory features in young children with autism, developmental delays, and typical development. Journal of Child Psychology and Psychiatry47(6), 591-601.

Behrmann, M., Thomas, C., & Humphreys, K. (2006). Seeing it differently: visual processing in autism. Trends in cognitive sciences10(6), 258-264.

Ben-Sasson, A., Hen, L., Fluss, R., Cermak, S. A., Engel-Yeger, B., & Gal, E. (2009). A meta-analysis of sensory modulation symptoms in individuals with autism spectrum disorders. Journal of autism and developmental disorders39(1), 1-11.

Blakemore, S. J., Tavassoli, T., Calò, S., Thomas, R. M., Catmur, C., Frith, U., & Haggard, P. (2006). Tactile sensitivity in Asperger syndrome. Brain and cognition61(1), 5-13.

Fan, Y. T., Chen, C., Chen, S. C., Decety, J., & Cheng, Y. (2013). Empathic arousal and social understanding in individuals with autism: evidence from fMRI and ERP measurements. Social cognitive and affective neuroscience9(8), 1203-1213.

Cascio, C., McGlone, F., Folger, S., Tannan, V., Baranek, G., Pelphrey, K. A., & Essick, G. (2008). Tactile perception in adults with autism: a multidimensional psychophysical study. Journal of autism and developmental disorders38(1), 127-137.

Gillingham, G. (1998). Autism handle with care: Understanding and managing behavior of children and adults with autism (updated version ed.). Edmonton, Alberta: Tacit Publishing.

Haigh, S. M., Minshew, N., Heeger, D. J., Dinstein, I., & Behrmann, M. (2016). Over‐responsiveness and greater variability in roughness perception in Autism. Autism Research9(3), 393-402.

Heward, W. L. (2011). Παιδιά με ειδικές ανάγκες. Μία εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση (μτφ. Χ. Λυμπεροπούλου). Αθήνα: Τόπος. (έτος έκδοσης πρωτοτύπου 2009).

Kaiser, M. D., & Shiffrar, M. (2009). The visual perception of motion by observers with autism spectrum disorders: A review and synthesis. Psychonomic bulletin & review16(5), 761-777.

Lathe, R. (2006). Autism, brain, and environment. Jessica Kingsley Publishers.

Leekam, S. R., Nieto, C., Libby, S. J., Wing, L., & Gould, J. (2007). Describing the sensory abnormalities of children and adults with autism. Journal of autism and developmental disorders37(5), 894-910.

O’connor, K. (2012). Auditory processing in autism spectrum disorder: a review. Neuroscience & Biobehavioral Reviews36(2), 836-854.

Puts, N. A., Wodka, E. L., Tommerdahl, M., Mostofsky, S. H., & Edden, R. A. (2014). Impaired tactile processing in children with autism spectrum disorder. Journal of neurophysiology111(9), 1803-1811.

Samson, F., Hyde, K. L., Bertone, A., Soulières, I., Mendrek, A., Ahad, P., & Zeffiro, T. A. (2011). Atypical processing of auditory temporal complexity in autistics. Neuropsychologia49(3), 546-555.

Watson, L. R., Patten, E., Baranek, G. T., Poe, M., Boyd, B. A., Freuler, A., & Lorenzi, J. (2011). Differential associations between sensory response patterns and language, social, and communication measures in children with autism or other developmental disabilities. Journal of Speech, Language, and Hearing Research.

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

eleven + 6 =